Dijital mirasınızı kime bırakacağınızı hiç düşündünüz mü? İnanması zor ama dijital ortamdaki varlıklarımız her geçen gün artarken bunlara ilişkin bir vasiyet de düzenlememiz gerekebilir.

Sosyal medya mecralarını kullanmamızda yasaklara rağmen bir şekilde giriş yapıyoruz ve var olmaya devam ediyoruz.  Peki ölümle birlikte, bu sanal alemde bırakılan verilerin akıbeti ne olacak?

Dünya çapında yaygınlaşan internet kullanımı ile birlikte sosyal ağlar insanların yaşamının bir parçası haline geldi. Dünya genelinde her beş kişiden biri, yani yaklaşık bir buçuk milyar kişi sosyal paylaşım sitelerinden birini mutlaka kullanıyor.

Sanal alemde nüfus artışı büyük bir hızla devam ediyor. Ayrıca dev bir bilgi dağı da oluşuyor.

Bu duruma çözümler aranıyor ve çözümlerden biri, bir çeşit vasiyet yöntemi oldu. Dev arama motoru Google da, geliştirdiği uygulamayla, kullanıcıların ölümü halinde yapılacakları planlıyor, gizlilik taşıyan ve görülmesi istenmeyen hesapları siliyor. Kullanıcı ölümünden sonra mesaj gitmesini istediği kişileri ve paylaşmak istediği bilgileri kendisi seçebiliyor.

Bazı siteler dijital miras konusunda şifreleri mirasçılara verirken bir bölümü ise bilgiler kişiseldir düşüncesinde ve erişim izni verilmemesi görüşünde.

                              vasiyet-evasiyet-miras-dijital-miras

Bu durumda, eğer yakın ailenizden birisi Facebook’ta mevcut olan formlardan birini doldurarak gönderir ise Facebook’a bu durumda iki şey yapılabiliyor. Birincisi hesabın tümüyle kapatılması istenebilir. İkincisi ise, hesabın kapatılmayıp yalnızca çok önemli bilgilerin silinmesi, öneriler/arama sonuçlarında çıkmaması ve yalnızca hatıra olarak onaylanan kişilerce görülmesi ve duvar yazılarına izin verilmesi şeklinde oluyor. Tabi bu form ile birlikte, akraba ilişiğiniz hakkında belge, kişinin doğum/ölüm belgeleri gibi belgeler de isteniyor. Ayrıca indirilebilir bir içerik olarak tüm bilgileri de isteyebiliyorsunuz. Şöyle bir hikayede var; intihar eden bir genç, geriye not bırakmadığı için  ailesi bu intihara hiç anlam verememiş ve hep bir sebep aramışlar. Bu yüzden Facebook ile iletişime geçerek profil bilgilerini istemişler. Bu uygulama ile de mutlu olduklarını söylüyorlar. Düşünün intihar eden bir kişinin daha öncesinde facebook’ta veyahut twitter’da ne yazdığını araştırıp ruh halini anlayarak bir norm ortaya çıkartılabiliyor. Artık kişinin kimlik bilgilerinden sonra araştırılacak şey ise kullanıyorsa sosyal ağ mecraları.

If I die http://ifidie.net adlı uygulama sizin ölümünüzden sonra 3 tane güvenilir kişiden onay mesajı istiyor ve sizin zamanında bıraktığınız veda mesajınızı istediğiniz kişilere sizin hesabınız üzerinden gönderiyor. Facebook, Twitter ve Youtube hesapları için çalışıyor.

BBC Türkçe’nin derlediği habere göre, avukat Matthew Strain, müşterilerine şimdiden dijital mirasları konusunda tavsiyelerde bulunuyor ve vasiyetnamelere ekler düzenliyor. Strain, “her geçen gün daha fazla miktarda fotoğraf, müzik ve kitap internet ortamında depolanır oldu. Tümü dijital formatta. Dolayısıyla insanlar öldükten sonra bunlara ne olacağı sorusu da giderek daha fazla önem kazanıyor” diyor. Zira internetteki kimi dijital fotoğraf ya da videoların, uygulamaların duygusal olduğu kadar parasal değeri bulunduğu da gerçek.

Dijital mal varlıklarının sorumluluğunu üstlenmeyenlerin öldüklerinde bu varlıkları kaybetme hatta akrabalarına ödenmemiş fatura bırakması dahi mümkün.

Ayrıca birileri gerçekten üşenmemiş bununla ilgili kitap da yazmış..Kitabın ne anlattığı gerçekten muamma.  http://www.yourdigitalafterlife.com/book/

iCroak adlı internet sitesinde de dijital mal varlıklarının öldükten sonra idare edilmesini isteyenlere özel hizmet veriliyor. Yılda 10 ila 15 İngiliz sterlini, yani 30 – 45 Türk lirası ya da tek seferlik 150 sterlin yani 430 Türk lirası karşılığı kullanıcılar malvarlıklarını kategorize ederek “koruyucu” ya da “vasi” hesaplar oluşturabiliyor. http://www.cirruslegacy.com

Koruyucu, vasi seçilen kişiye özel kullanıcı adı ve şifresi gönderiliyor. Bu kişi, dijital mirası ancak kendisini bu göreve atayan kişinin ölüm belgesi doğrulandığında görebiliyor.

Kuşkusuz kimilerinin ileride kimsenin görmesini istemeyeceği ya da onları utandırabilecek hesapları olabilir, iCroak bunun için de bir seçenek sunuyor ve öldüğünüzde tüm bilgilerinizin silinmesini sağlayabiliyor.

Goldsmiths Üniversitesi’nin yürüttüğü bir araştırmaya göre İngilizler, 2,3 milyar sterlin değerinde müzik, film, uygulama ya da internet üyeliğine sahip. Aynı araştırma her 10 kişiden birinin şifrelerini vasiyetlerine eklediğini, yani yakınlarının dijital hazinelerine ulaşmasını istediğini gösteriyor.

                   ku-xlarge

Genel anlamda toparlayacak olursak dijital miras bırakırken 3 ana alan önem kazanıyor;

1-Bilinç: Tüm internet hesaplarınızın dökümünü yapmalısınız. Böylece sevdikleriniz nerelere bakacağını bilebilmeli.

2- Erişim: İnternet üzerinden kullandığınız tüm hizmetlerde kullanıcı adı ve şifrelerinizin dökümü gerekli. Şifrelerin sıklıkla değiştirebileceği internet ortamında en güncel bilgilerin kayıtlı olması önem taşımakta.

3- İstekler: Öldükten sonra kimlerin hesaplarnıza erişmesini istiyorsunuz? Tüm bu bilgilerin silinmesini mi? Yoksa çocuklarınız tarafından yaşatılmasını tercih ediyorsunuz?

Yaşamımız boyunca biriktirdiğimiz dijital kayıtlar fiziksel kayıtları aşmış durumda. Ölümden sonra bu kayıtlara ne olacağı konusu henüz dikkate aldığımız bir döneme gelmedik bile. Önümüzdeki nesiller için bu durum daha da belirginleşecek ve dijital varlıkların yönetimi büyük önem kazanacak.

Görünen o ki dünyada en karmaşık yapıya sahip olan insan ölüme hem fiziksel hem de sanal dünyada alışmalı.

Bu yazı SMK Dergisi‘nde yayınlanmıştır.

SEAdsız

Bir önceki yazım olan Sosyal medya pazarlaması 2013 raporu başlıklı makalem examiner, facebook ve linkedin hakkında bilgiler verilmektedir.